Quy định về giá đất cụ thể khi bồi thường về đất - thực tiễn tại dự án cao tốc đường bộ Bắc - Nam qua địa bàn huyện Hàm Thuận Bắc, tỉnh Bình Thuận

Abstract

Trong những năm qua huyện Hàm Thuận Bắc đã thu hút được nhiều dự án đầu tư và phát triển kinh tế - xã hội góp phần vào sự phát triển chung của tỉnh Bình Thuận và đất nước. Có thể thấy rằng, quá trình triển khai các dự án đầu tư và xây dựng các công trình trọng điểm, dự án quan trọng thì công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho các hộ gia đình khi nhà nước thu hồi đất là công việc vô cùng khó khăn và phức tạp, ảnh hưởng đến lợi ích hợp pháp của người dân. Chính phủ đã ban hành chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư dành cho người dân bị thu hồi đất, ngày càng hoàn thiện tạo điều kiện tốt hơn cho người dân để ổn định cuộc sống sau khi nhà nước thu hồi đất. Mặc dù vậy, quá trình triển khai và thực hiện, việc khiếu nại, tranh chấp trong bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của những người có đất bị thu hồi và những người có liên quan vẫn thường xuyên xảy ra hầu hết các huyện và xã trong tỉnh nói chung và huyện Hàm Thuận Bắc nói riêng. Lý do là việc thực hiện chính sách bồi thường còn nhiều bất cập, đơn giá bồi thường về đất đai, cây trái hoa màu và tài sản trên đất chưa phù hợp với thực tế, một số người dân chưa đồng tình. Pháp luật về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất nhằm mục đích phát triển kinh tế - xã hội, giao thông công cộng là việc đem lại nhiều thành quả tích cực cho đất nước, là chế định cần thiết trong hệ thống pháp luật, là cơ sở pháp lý quan trọng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể có liên quan khi nhà nước thực hiện việc thu hồi đất, đặc biệt là đối với người có đất bị thu hồi. Việc bồi thường về đất khi nhà nước thu hồi đất luôn luôn là vấn đế khó khăn và phức tạp. Nó không chỉ liên quan đến quyền lợi của người sử dụng đất; quyền và lợi ích của nhà nước; quyền và lợi ích của chủ đầu tư mà còn phải giải quyết hàng loạt vấn đề xã hội phát sinh trực tiếp từ việc nhà nước thu hồi đất gây ra. Luật Đất đai 2013 được ban hành đổi mới toàn diện trong công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất đối với người sử dụng đất. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được thì việc áp dụng các quy định pháp luật về bồi thường về đất khi nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế-xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng trên thực tế vẫn còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc. Nguyên nhân xuất phát từ một số quy định pháp luật còn bất cập, thiếu tính khả thi: liên quan đến nguyên tắc bồi thường về đất; cơ chế bồi thường về đất đối với cộng đồng dân cư, cơ sở tôn giáo; căn cứ xác định giá đất, thẩm quyền xác định giá đất tính bồi thường; trình tự và thủ tục bồi thường về đất;… Để đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể liên quan khi nhà nước thu hồi đất, pháp luật đất đai cần có những bổ sung, sửa đổi phù hợp và đưa ra các quy định khả thi hơn, đảm bảo ngày càng minh bạch, dân chủ, công bằng khi thực hiện. Từ những lý do trên, tác giả nghiên cứu đề tài nhằm mục tiêu góp phần làm sáng tỏ thêm những vấn đề lý luận chung về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất, đánh giá thực tiễn giải quyết áp dụng pháp luật về vấn đề này nói riêng, chỉ ra những bất cập, hạn chế của các quy định pháp luật hiện hành và đề xuất một số giải pháp khắc phục những bất cập này.