Các yếu tố ảnh hưởng đến mức độ sử dụng nợ trong cấu trúc vốn của các doanh nghiệp bất động sản Việt Nam

Abstract

Sau đại dịch COVID-19, nền kinh tế toàn cầu rơi vào trạng thái bất ổn kéo dài, buộc các Ngân hàng Trung ương lớn như Fed, ECB, và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam phải áp dụng chính sách tăng lãi suất nhằm kiểm soát lạm phát. Điều này đã tạo áp lực lên các doanh nghiệp có mức đòn bẩy tài chính sử dụng cao, đặc biệt là ngành Bất động sản – lĩnh vực vốn có nhu cầu vốn lớn và phụ thuộc nhiều vào tín dụng ngân hàng. Trong bối cảnh đó, nghiên cứu tập trung phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến mức độ nợ trong cấu trúc vốn của 102 doanh nghiệp Bất động sản niêm yết tại Việt Nam trong giai đoạn 2015–2024. Dữ liệu bảng được xử lý bằng các mô hình hồi quy OLS, REM và FEM, trong đó FEM được lựa chọn làm mô hình phù hợp nhất để rút ra kết luận. Kết quả nghiên cứu cho thấy một số yếu tố có ảnh hưởng rõ rệt đến tỷ lệ nợ vay của doanh nghiệp. Cụ thể, ROA có tương quan âm và ý nghĩa thống kê trong hai mô hình TLBA và SLBA, cho thấy các doanh nghiệp có khả năng sinh lời cao thường ít sử dụng nợ vay. SIZE có tương quan dương và có ý nghĩa trong cả ba mô hình TLBA, SLBA và LLBA, khẳng định rằng doanh nghiệp lớn thường dễ dàng tiếp cận nguồn vốn vay hơn nhờ uy tín và dòng tiền ổn định. CURRENT cũng có tương quan âm và có ý nghĩa trong cả ba mô hình, cho thấy doanh nghiệp có tính thanh khoản cao thường ưu tiên sử dụng vốn nội bộ, thay vì vay nợ. Một số biến khác có tác động không đồng nhất. G có ý nghĩa thống kê và mang dấu dương trong mô hình TLBA, nhưng không có ý nghĩa trong hai mô hình còn lại. Điều này cho thấy các doanh nghiệp có tốc độ tăng trưởng cao có xu hướng sử dụng nợ vay để tài trợ cho hoạt động mở rộng quy mô, mặc dù kết quả này chưa đủ nhất quán để khẳng định chắc chắn. TANG chỉ có ý nghĩa thống kê trong mô hình TLBA và mang tương quan dương, phản ánh vai trò của tài sản cố định như tài sản thế chấp giúp doanh nghiệp dễ tiếp cận vốn vay hơn. INFLA có tương quan âm và ý nghĩa trong mô hình TLBA và LLBA, cho thấy trong điều kiện lạm phát cao, doanh nghiệp có xu hướng giảm vay nợ do chi phí vốn tăng. Trong khi đó, hai biến TLBAM và TSD không có ý nghĩa thống kê trong bất kỳ mô hình nào.