Một số nghiên cứu so sánh hợp đồng thiết kế - mua sắm vật tư, thiết bị - thi công xây dựng công trình theo quy định của FIDIC với pháp luật Việt Nam và đề xuất hoàn thiện

Abstract

Mô hình EPC đã được triển khai thành công tại nhiều quốc gia, trong đó yếu tố then chốt là việc vận dụng linh hoạt và nội luật hóa hiệu quả mẫu hợp đồng EPC/chìa khóa trao tay của FIDIC. Ngược lại, tại Việt Nam, nhiều dự án EPC chậm tiến độ, phát sinh chi phí và gia tăng tranh chấp, thậm chí bị đình trệ kéo dài. Thực tiễn này cho thấy việc tiếp nhận và áp dụng mẫu hợp đồng FIDIC tại Việt Nam còn tồn tại những hạn chế, phản ánh sự khác biệt đáng kể giữa thông lệ hợp đồng quốc tế và PLXD hiện hành. Trên cơ sở đó, luận văn tiến hành so sánh các “Điều kiện hợp đồng chung” của hợp đồng EPC/chìa khóa trao tay theo FIDIC với PLVN nhằm nhận diện các điểm chưa tương thích trong giao kết, nội dung hợp đồng và giải quyết tranh chấp. Kết quả nghiên cứu cho thấy, hợp đồng EPC/chìa khóa trao tay theo FIDIC được xây dựng trên nguyên tắc cốt lõi là “tự do hợp đồng và trách nhiệm theo thỏa thuận”, theo đó nhà thầu EPC phải chịu trách nhiệm gần như toàn diện đối với việc thực hiện dự án và bảo đảm kết quả đầu ra, kể cả khi thông tin do CĐT cung cấp chưa đầy đủ hoặc chưa chính xác. PLVN tiếp cận theo các nguyên tắc “tự nguyện, bình đẳng, hợp tác” và đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu “thiện chí, hợp tác” trong giao kết và thực hiện hợp đồng. Tuy nhiên, do PLVN phân biệt hợp đồng EPC và hợp đồng chìa khóa trao tay là hai loại hợp đồng khác nhau, nên cách thức phân bổ rủi ro có nhiều điểm khác biệt so với mô hình hợp đồng EPC/chìa khóa trao tay của FIDIC. Vì vậy, việc áp dụng mẫu hợp đồng FIDIC vào các dự án tại Việt Nam có thể tạo ra khoảng cách trong việc xác định quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của các bên; nếu không được nhận diện sớm, các khoảng cách này có thể khiến giá hợp đồng không phản ánh đúng rủi ro, làm tăng chi phí đầu tư và tiềm ẩn nguy cơ tranh chấp.