Vai trò của sự đa dạng hóa nguồn tài trợ đối với giá trị doanh nghiệp: bằng chứng thực nghiệm từ thị trường chứng khoán Việt Nam

Abstract

Bài nghiên cứu thực hiện phân tích mối quan hệ giữa việc đa dạng hóa nguồn nợ và giá trị doanh nghiệp trong bối cảnh chịu chi phối của đại dịch COVID-19 và sự phát triển của chuyển đổi số ngày càng sâu rộng. Dựa trên cơ sở lý thuyết cấu trúc vốn, đặc biệt là lý thuyết đánh đổi, lý thuyết trật tự phân hạng và lý thuyết chi phí đại diện, nghiên cứu xây dựng mô hình thực nghiệm nhằm kiểm định sự tương quan giữa mức độ đa dạng hóa nguồn tài trợ nợ và giá trị doanh nghiệp được đại diện bởi Tobin’s Q. Bảng dữ liệu được thu thập từ các doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên hai sàn chứng khoán lớn tại Việt Nam là HOSE và HNX trong giai đoạn 2020-2024, và được phân tích bằng các phương pháp GLS và System GMM nhằm kiểm soát hiện tượng nội sinh, hiệu ứng động và các yếu tố không quan sát được. Mô hình nghiên cứu bao gồm các biến kiểm soát quan trọng như tỷ suất sinh lời trên tài sản, quy mô doanh nghiệp, đòn bẩy tài chính, tăng trưởng doanh thu, tỷ suất cổ tức và điều kiện kinh tế vĩ mô, biến giả Covid-19 cũng được đưa vào để đánh giá khía cạnh ảnh hưởng của đại dịch. Kết quả thu được cho thấy đa dạng hóa nguồn nợ có mối quan hệ cùng chiều với giá trị doanh nghiệp. Biến tương tác giữa đa dạng hóa nguồn nợ và quy mô doanh nghiệp cho thấy đối với doanh nghiệp có quy mô lớn, khả năng khai thác hiệu quả lợi ích của đa dạng hóa nguồn tài trợ càng rõ rệt, trong khi doanh nghiệp nhỏ có thể đối mặt với chi phí đại diện gia tăng. Thêm vào đó, ảnh hưởng của Covid-19 mang tính ngắn hạn và không bền vững khi kiểm soát nội sinh, trong khi khả năng sinh lời và các yếu tố nội tại doanh nghiệp vẫn đóng vai trò quyết định đối với giá trị doanh nghiệp. Nghiên cứu cung cấp bằng chứng thực nghiệm quan trọng, góp phần làm rõ vai trò của cấu trúc tài trợ trong bối cảnh nền kinh tế gặp nhiều khủng hoảng và chuyển đổi số phát triển mạnh mẽ, thông qua đó trình bày một số chính sách cho nhà quản trị doanh nghiệp, nhà đầu tư và nhà hoạch định chính sách.