Phân tích tác động của một số yếu tố đến xác suất sinh con đầu lòng của phụ nữ tỉnh An Giang: Ứng dụng mô hình hồi quy Cox dựa trên dữ liệu Tổng điều tra Dân số và Nhà ở 2019 và giữa kỳ 2024

Abstract

Trong bối cảnh mức sinh tại Việt Nam giảm thấp kéo dài, đặc biệt tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (TFR năm 2024 lần lượt 1,91 và 1,62 con/phụ nữ), việc nghiên cứu nguy cơ sinh con đầu lòng theo thời gian kể từ khi kết hôn có ý nghĩa quan trọng đối với hoạch định chính sách dân số và phát triển bền vững. Tỉnh An Giang (theo đơn vị hành chính cũ, trước khi sáp nhập) là địa phương có đặc thù đa dạng về dân tộc, tôn giáo và điều kiện sống, song các nghiên cứu định lượng chuyên sâu về hành vi sinh con đầu lòng tại địa bàn này còn hạn chế. Nghiên cứu nhằm xác định và đo lường mức độ ảnh hưởng của các yếu tố nhân khẩu học, kinh tế – xã hội, văn hóa và điều kiện sống đến thời gian sinh con đầu lòng của phụ nữ đã kết hôn tại tỉnh An Giang, đồng thời xem xét sự thay đổi tác động của các yếu tố này giữa các giai đoạn 2014–2019, 2019–2024 và 20142024. Dữ liệu nghiên cứu được khai thác từ Tổng điều tra Dân số và Nhà ở năm 2019 và Điều tra dân số giữa kỳ năm 2024. Về phương pháp, nghiên cứu ứng dụng phân tích thành phần chính (PCA) để tổng hợp chỉ số mức sống của hộ gia đình và mô hình hồi quy Cox Proportional Hazards để ước lượng nguy cơ sinh con đầu lòng; đồng thời sử dụng phương pháp Kaplan–Meier và kiểm định Log-rank để mô tả và so sánh hành vi sinh sản giữa các nhóm. Kết quả cho thấy các yếu tố tác động đến nguy cơ sinh con đầu lòng có sự chuyển dịch theo thời gian, từ vai trò chi phối của các yếu tố nhân khẩu học truyền thống sang sự nổi bật của trình độ học vấn và điều kiện sống trong giai đoạn gần đây. Nghiên cứu đồng thời ghi nhận hiện tượng “hiệu ứng bù đắp” và xu hướng đồng nhất hóa hành vi sinh sản trong dài hạn, qua đó cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng các chính sách dân số phù hợp với bối cảnh mức sinh thấp tại tỉnh An Giang