Giải thể doạnh nghiệp: Quy định của pháp luật và thực tiễn tại Thành phố Hồ Chí Minh

Abstract

Trong bối cảnh Thành phố Hồ Chí Minh trở thành siêu đô thị sau sáp nhập năm 2025 và là trung “tâm kinh tế lớn nhất cả nước, số lượng doanh nghiệp giải thể tăng mạnh nhưng thủ tục vẫn còn nhiều vướng mắc, thời gian kéo dài, chi phí lớn và tồn tại hàng chục nghìn “doanh nghiệp ma”. Đề tài “Giải thể doanh nghiệp: Quy định của pháp luật và thực tiễn Thành phố Hồ Chí Minh” được lựa chọn nhằm làm rõ khoảng cách giữa khung pháp lý đã được cải cách (Luật Doanh nghiệp 2020 sửa đổi 2025, Nghị định 168/2025/NĐ-CP…) với thực tiễn thi hành tại địa phương có mật độ doanh nghiệp cao nhất Việt Nam, từ đó đề xuất giải pháp đột phá giúp doanh nghiệp “ra đi trong sạch” nhanh chóng, minh bạch và có trách nhiệm. Mục tiêu nghiên cứu là hệ thống hóa khung pháp lý về giải thể doanh nghiệp, phân tích thực trạng áp dụng tại TP.HCM giai 2020-2025, chỉ rõ các bất cập, nguyên nhân và đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp đoạn luật lẫn nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Đề tài sử dụng phương pháp phân tích pháp lý, tổng hợp, so sánh, thống kê, khảo sát thực tiễn và phỏng vấn sâu chuyên gia. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng dù khung pháp lý đã tiến bộ đáng kể, thủ tục giải thể tại TP.HCM vẫn còn các “nút thắt” lớn về liên thông dữ liệu, thời hạn xác nhận nghĩa vụ thuế – bảo hiểm xã hội, thiếu cơ chế giải thể đơn giản hóa và giải thể bắt buộc hành chính đối với doanh nghiệp mất tích. Đề tài đề xuất 7 giải pháp hoàn thiện pháp luật (trong đó có giải thể đơn giản hóa trong 30 ngày, giải thể bắt buộc hành chính, quỹ hỗ trợ chi phí…) và 6 giải pháp quản lý nhà nước (tổ công tác đặc biệt, cam kết “giải thể 180 ngày”, hệ thống cảnh báo sớm…). Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn cao đối với cơ quan quản lý nhà nước, cộng đồng doanh nghiệp và người lao động tại TP.HCM, góp phần rút ngắn thời gian giải thể xuống dưới 60 ngày, giảm 80% hồ sơ tồn đọng, làm sạch môi trường kinh doanh, giải phóng nguồn lực và nâng cao vị thế cạnh tranh của siêu đô thị lớn nhất Việt Nam trong giai đoạn 2026-2030