Tác động của tỷ giá hối đoái, đồng Bitcoin, giá dầu thô quốc tế, giá vàng thế giới đến thị trường chứng khoán Việt Nam

Abstract

Nghiên cứu này phân tích tác động phi tuyến và bất đối xứng của các yếu tố tài chính toàn cầu – bao gồm tỷ giá hối đoái USD/VND, giá Bitcoin, giá dầu thô quốc tế (WTI) và giá vàng thế giới – đến thị trường chứng khoán Việt Nam, được đại diện bởi chỉ số VN-Index. Trong bối cảnh hội nhập tài chính sâu rộng và dòng vốn đầu cơ dịch chuyển mạnh giữa các loại tài sản, việc đánh giá cơ chế truyền dẫn của các cú sốc toàn cầu tới thị trường chứng khoán Việt Nam có ý nghĩa thiết thực về mặt lý luận và thực tiễn. Mô hình NARDL (Nonlinear Autoregressive Distributed Lag) được sử dụng để tách biệt các cú sốc tăng và giảm, từ đó kiểm định tác động bất đối xứng trong ngắn hạn và dài hạn. Dữ liệu chuỗi thời gian hàng ngày từ tháng 01/2012 đến tháng 07/2025 được logarit hóa, kiểm định tính dừng và lựa chọn độ trễ tối ưu trước khi ước lượng. Kết quả thực nghiệm cho thấy không tồn tại mối quan hệ đồng liên kết dài hạn giữa VN-Index và các biến tài chính quốc tế, phản ánh tác động mang tính ngắn hạn. Bitcoin cho thấy tác động bất đối xứng đáng kể: cú sốc giảm giá Bitcoin thúc đẩy VN-Index tăng do dòng vốn đầu cơ chuyển hướng sang thị trường chứng khoán. Tỷ giá USD/VND gây ảnh hưởng tiêu cực ở cả hai chiều tăng và giảm, trong đó cú sốc giảm tỷ giá (VND lên giá) tác động mạnh hơn. Giá dầu tác động tích cực trễ một kỳ, chủ yếu ảnh hưởng nhóm cổ phiếu dầu khí, trong khi giá vàng có ảnh hưởng yếu và không ổn định