Đánh giá năng lực cạnh tranh và định hướng chiến lược cho cụm ngành du lịch tỉnh Lâm Đồng mới: vai trò của kinh tế tư nhân

Abstract

Bài viết này thực hiện một phân tích hệ thống và đa chiều về năng lực cạnh tranh của cụm ngành du lịch tỉnh Lâm Đồng mới – một thực thể kinh tế-hành chính mới được hình thành từ việc sáp nhập ba tỉnh Lâm Đồng, Bình Thuận và Đắk Nông tại Việt Nam. Trong bối cảnh một “thí nghiệm tự nhiên” về phát triển vùng, nghiên cứu này xác định những thách thức và cơ hội chiến lược, đặc biệt nhấn mạnh vai trò trung tâm của khu vực kinh tế tư nhân (KTTN). Bằng cách tích hợp Mô hình Kim cương và Mô hình 5 lực lượng cạnh tranh của Porter với phân tích lịch sử-thể chế, bài viết chẩn đoán các “điểm nghẽn” cốt lõi đang kìm hãm tiềm năng của tỉnh. Kết quả phân tích cho thấy, mặc dù sở hữu lợi thế cạnh tranh tĩnh vượt trội từ tài nguyên thiên nhiên và di sản văn hóa độc đáo (“Cao nguyên – Duyên hải”), năng lực cạnh tranh động của tỉnh bị suy yếu nghiêm trọng bởi bốn yếu tố: (1) sự yếu kém về năng lực nội tại của các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs); (2) sự đứt gãy trong liên kết ngành và liên kết doanh nghiệp; (3) môi trường cạnh tranh nội bộ khốc liệt dẫn đến “cuộc chiến về giá”; và (4) những rào cản thể chế còn tồn tại. Bài viết lập luận rằng, để chuyển hóa tiềm năng thành sức mạnh cạnh tranh bền vững, Tỉnh cần một sự chuyển dịch chiến lược từ cạnh tranh cục bộ sang hợp tác cạnh tranh (co-opetition) – một mô hình hợp tác giữa các đối thủ cạnh tranh để tạo ra giá trị lớn hơn. Cuối cùng, các hàm ý chính sách được đề xuất, tập trung vào việc kiến tạo một môi trường thể chế thuận lợi, nâng cao năng lực cho KTTN, và xây dựng một thương hiệu Tỉnh chung dựa trên kinh tế trải nghiệm và phát triển bền vững.