Mô hình Nhân tố động và ứng dụng trong dự báo xác suất giảm tốc tăng trưởng GDP Việt Nam

Abstract

Dữ liệu tổng sản phẩm quốc nội tức GDP của Việt Nam được công bố theo quý với độ trễ nhất định, trong khi nhiều chỉ báo kinh tế vĩ mô được cập nhật hàng tháng. Khoảng cách tần suất này đặt ra nhu cầu xây dựng công cụ đánh giá trạng thái kinh tế dựa trên thông tin sẵn có trước khi số liệu GDP chính thức được công bố. Đề án nghiên cứu khả năng ước lượng xác suất giảm tốc tăng trưởng GDP của Việt Nam, lấp đầy khoảng trống nghiên cứu ứng dụng mô hình nhân tố động kết hợp hồi quy Probit cho bài toán phân loại trạng thái kinh tế tại Việt Nam. Trạng thái giảm tốc được xác định từ thành phần chu kỳ của chuỗi GDP theo phương pháp Hamilton (2018). Mô hình nhân tố động ước lượng bằng thuật toán expectation-maximization chiết xuất hai nhân tố chung từ bộ 14 chỉ báo tần suất tháng giai đoạn 2005-2025. Hai nhân tố này cùng với thành phần chu kỳ GDP trễ một quý 𝐶𝑦𝑐𝑙𝑒{𝑡−1} được đưa vào mô hình Probit. Nghiên cứu ước lượng ba kịch bản theo mức độ tích lũy số liệu trong quý và đánh giá hiệu năng qua Estrella R² và AUC. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở phương pháp luận cho việc xây dựng chỉ số cảnh báo sớm có thể cập nhật hàng tháng, phục vụ nhu cầu phân tích kinh tế vĩ mô tại Việt Nam.