Ảnh hưởng của rủi ro địa chính trị đến hiệu quả tài chính của các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2015-2025

Abstract

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu ngày càng chịu ảnh hưởng mạnh từ các biến động địa chính trị như chiến tranh thương mại, xung đột quân sự và bất ổn quốc tế, GPR đã trở thành một trong những yếu tố quan trọng tác động đến hoạt động của DN và thị trường tài chính. Đề án này được thực hiện nhằm nghiên cứu ảnh hưởng của GPR đến HQTC của các DNNY tại Việt Nam giai đoạn 2015–2025. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng của 489 DN phi tài chính niêm yết trên HOSE và HNX với tổng số 5,379 quan sát. HQTC DN được đo lường thông qua ba chỉ tiêu gồm ROA, ROE và Tobin’s Q. Bên cạnh biến độc lập chính là chỉ số GPR, mô hình còn sử dụng các biến kiểm soát gồm quy mô DN, ĐBTC và tăng trưởng doanh thu. Phương pháp nghiên cứu được sử dụng bao gồm mô hình hồi quy dữ liệu bảng FEM, REM và phương pháp bình phương tối thiểu tổng quát khả thi (FGLS) nhằm khắc phục hiện tượng phương sai thay đổi và tự tương quan trong mô hình. Kết quả nghiên cứu cho thấy GPR có tác động tiêu cực đến HQTC DN, đặc biệt ảnh hưởng rõ rệt đến giá trị thị trường của DN thông qua chỉ tiêu Tobin’s Q. Trong khi đó, tác động của GPR đến các chỉ tiêu kế toán như ROA và ROE chưa thể hiện ý nghĩa thống kê rõ ràng trong bối cảnh Việt Nam. Ngoài ra, nghiên cứu cũng cho thấy quy mô DN và tăng trưởng doanh thu có tác động tích cực đến HQTC, trong khi ĐBTC có xu hướng làm suy giảm khả năng sinh lời kế toán của DN.