Ảnh hưởng của thận trọng kế toán đến đa dạng hóa doanh nghiệp - bằng chứng thực nghiệm từ các công ty niêm yết tại Việt Nam

Abstract

Trong bối cảnh các doanh nghiệp ngày càng gia tăng quy mô hoạt động kinh doanh và áp dụng chiến lược đa dạng hóa, vấn đề kiểm soát hành vi quản trị và nâng cao hiệu quả đầu tư trở nên quan trọng. Thận trọng kế toán thường được nhìn nhận là một công cụ giúp giảm bất cân xứng thông tin và chi phí đại diện, từ đó có thể ảnh hưởng đến quyết định đa dạng hóa. Mặc dù vậy, các nghiên cứu trước đây chưa đạt được sự đồng thuận về mối liên hệ này tại các nền kinh tế đang phát triển, điển hình như Việt Nam. Nghiên cứu nhằm phân tích ảnh hưởng của thận trọng kế toán đến đa dạng hóa doanh nghiệp. Khoảng trống nghiên cứu được xác định khi các nghiên cứu trước chủ yếu xem xét thận trọng kế toán như biến kết quả, thay vì đóng vai trò như một nhân tố ảnh hưởng đến các quyết định chiến lược. Phương pháp nghiên cứu định lượng được sử dụng với dữ liệu bảng của các công ty niêm yết phi tài chính tại Việt Nam giai đoạn 2019- 2024. Nghiên cứu áp dụng các mô hình hồi quy như Pooled OLS, FEM và REM, kết hợp các kiểm định để gia tăng mức độ tin cậy của kết quả ước lượng. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng thận trọng kế toán không tạo ra ảnh hưởng mang ý nghĩa thống kê đối với sự thay đổi mức độ đa dạng hóa doanh nghiệp. Đồng thời, tác động điều tiết của thận trọng kế toán đối với giá trị thặng dư do đa dạng hóa không vững khi kiểm tra tính vững, cho thấy yếu tố này không đủ mạnh để cải thiện hiệu quả đa dạng hóa trên bình diện chung. Ngược lại, đòn bẩy tài chính có tác động âm mạnh và nhất quán đến giá trị thặng dư, cho thấy thị trường có xu hướng chiết khấu các doanh nghiệp đa dạng hóa sử dụng nợ vay cao. Kết quả nghiên cứu góp phần cung cấp thêm bằng chứng thực nghiệm và đưa ra hàm ý cho nhà quản trị, nhà đầu tư cũng như định hướng cho các nghiên cứu tiếp theo