Tác động của rủi ro địa chính trị đến thị trường chứng khoán các nước Đông Nam Á: Cách tiếp cận dựa trên phân vị

Abstract

Nghiên cứu này được thực hiện nhằm phân tích tác động của rủi ro địa chính trị đến lợi suất thị trường chứng khoán tại các quốc gia Đông Nam Á và các ngành kinh tế tại Việt Nam. Trong bối cảnh các biến động địa chính trị toàn cầu ngày càng gia tăng, việc hiểu rõ cơ chế ảnh hưởng của rủi ro này đến thị trường tài chính trở nên cần thiết cả về mặt học thuật và thực tiễn. Mục tiêu của nghiên cứu là đánh giá mức độ, chiều hướng và đặc điểm phi tuyến của tác động của rủi ro địa chính trị, đồng thời kiểm tra sự khác biệt giữa các trạng thái thị trường và giữa các nhóm ngành. Để đạt được mục tiêu này, nghiên cứu sử dụng các phương pháp kinh tế lượng hiện đại bao gồm hồi quy phân vị (QR), hồi quy phân vị trên phân vị (QQR) và kiểm định nhân quả trong phân vị (CIQ) trên dữ liệu chuỗi thời gian tháng giai đoạn 2010–2026. Kết quả nghiên cứu cho thấy rủi ro địa chính trị có tác động tiêu cực đến lợi suất chứng khoán, đặc biệt rõ rệt tại các phân vị cực trị của phân phối lợi suất. Tác động này mang tính phi tuyến và phụ thuộc trạng thái, khi mức độ ảnh hưởng thay đổi theo cả điều kiện thị trường và cường độ rủi ro. Ở cấp độ ngành, các kết quả cho thấy sự khác biệt đáng kể về mức độ nhạy cảm, trong đó các ngành như Tài chính, Năng lượng, Nguyên vật liệu và Tiện ích phản ứng mạnh hơn so với các ngành khác. Tuy nhiên, kiểm định CIQ cho thấy bằng chứng về mối quan hệ nhân quả còn hạn chế, ngoại trừ ngành Tài chính. Từ các kết quả trên, nghiên cứu kết luận rằng rủi ro địa chính trị đóng vai trò như một yếu tố khuếch đại biến động thị trường hơn là một yếu tố dự báo nhất quán. Các phát hiện này cung cấp hàm ý quan trọng cho nhà đầu tư và cơ quan quản lý trong việc quản trị rủi ro và xây dựng chính sách trong bối cảnh bất định toàn cầu