Bất định chính sách kinh tế, cạnh tranh và ổn định ngân hàng

Abstract

Luận án "Bất định chính sách kinh tế, cạnh tranh và ổn định ngân hàng" nghiên cứu tác động của bất định chính sách kinh tế (EPU) đối với cạnh tranh và ổn định NH, đồng thời kiểm định vai trò điều tiết của EPU trong mối quan hệ giữa hai yếu tố này. Trong bối cảnh các cú sốc KT và chính trị toàn cầu ngày càng gia tăng, tính bất định trong chính sách KT có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động của hệ thống NH, tác động đến khả năng cạnh tranh và sự ổn định của các NH. Trên cơ sở tổng quan các nghiên cứu thực nghiệm có liên quan thông qua phương pháp phân tích trắc lượng thư mục và phương pháp truyền thống, luận án xác định được khoảng trống nghiên cứu liên quan đến mối quan hệ giữa EPU, cạnh tranh và ổn định NH. Các lý thuyết nền tảng được sử dụng gồm Lý thuyết Bất định, Lý thuyết Quyền chọn thực, Lý thuyết Giá trị nhượng quyền và Lý thuyết Đánh đổi, giúp xây dựng các giả thuyết nghiên cứu về tác động trực tiếp, phi tuyến và điều tiết của EPU. Về phương pháp nghiên cứu, luận án sử dụng cách tiếp cận hỗn hợp giữa phân tích trắc lượng thư mục và nghiên cứu định lượng. Bộ dữ liệu bao gồm hơn 20 quốc gia trong giai đoạn 2009-2023, với các chỉ số đo lường EPU, cạnh tranh NH (thông qua thị phần và chỉ số Herfindahl-Hirschman Index - HHI) và ổn định NH (Z-score). Các kiểm định thống kê được thực hiện nhằm đánh giá tác động phi tuyến của EPU lên cạnh tranh NH, kiểm định tác động hai chiều giữa EPU và ổn định NH, đồng thời xác định vai trò điều tiết của EPU và World Uncertainty Index (WUI) trong mối quan hệ giữa cạnh tranh và ổn định NH. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng EPU có ảnh hưởng đáng kể đến cả cạnh tranh và ổn định NH theo xu hướng phi tuyến. Khi mức độ bất định thấp, EPU có thể thúc đẩy cạnh tranh, nhưng khi vượt ngưỡng nhất định, sự gia tăng bất định sẽ làm suy giảm cạnh tranh NH do rủi ro gia tăng và tâm lý phòng thủ của các tổ chức tài chính. Đồng thời, nghiên cứu cũng tìm thấy bằng chứng về tác động hai chiều giữa EPU và ổn định NH, cho thấy sự bất ổn về chính sách có thể làm gia tăng rủi ro hệ thống, trong khi sự ổn định của NH cũng có khả năng phản ứng ngược lại, làm giảm mức độ bất định chính sách trong dài hạn. Cuối cùng, nghiên cứu làm nổi bật vai trò điều tiết của EPU đến mối tương quan giữa cạnh tranh và ổn định NH. Trong bối cảnh EPU ở mức thấp, sự gia tăng cạnh tranh giữa các NH có tác động tích cực đến ổn định NH. Tuy nhiên, khi mức độ EPU gia tăng, cạnh tranh có xu hướng khuyến khích các NH chấp nhận mức độ rủi ro cao hơn, dẫn đến suy giảm ổn định NH. Luận án đưa ra các hàm ý chính sách quan trọng. Đối với cơ quan quản lý, cần có chiến lược giảm thiểu sự bất định của chính sách KT để duy trì môi trường ổn định cho hệ thống NH. Đối với các NH thương mại, việc xây dựng cơ chế quản trị rủi ro và chiến lược cạnh tranh linh hoạt là cần thiết để đối phó với các biến động chính sách. Đối với nhà đầu tư và khách hàng, việc nhận diện và thích ứng với mức độ bất định chính sách là yếu tố then chốt giúp tối ưu hóa lợi ích tài chính. Bằng cách mở rộng nghiên cứu về mối quan hệ giữa EPU, cạnh tranh và ổn định NH, luận án đóng góp vào cơ sở lý luận trong lĩnh vực tài chính – NH, đồng thời cung cấp bằng chứng thực nghiệm quan trọng giúp nâng cao hiệu quả chính sách quản lý tài chính và NH trong bối cảnh biến động KT toàn cầu