Chất lượng và hiệu quả kiểm toán nội bộ: Tổng quan hệ thống về yếu tố quyết định và cơ chế tác động

Abstract

Nghiên cứu này thực hiện tổng quan hệ thống (Systematic Literature Review – SLR) về hiệu quả kiểm toán nội bộ (IAE) và chất lượng kiểm toán nội bộ (IAQ), dựa trên 51 bài báo quốc tế công bố giai đoạn 2000-03/2025. Thông qua quy trình tìm kiếm và sàng lọc có hệ thống, nghiên cứu tổng hợp các kết quả định lượng và định tính nhằm hệ thống hóa chủ đề, các yếu tố quyết định và kết quả đầu ra liên quan đến IAE/IAQ. Kết quả cho thấy ba nhóm chính: (1) các yếu tố tổ chức và điều kiện vận hành chi phối IAE/IAQ như tính độc lập, vị thế tổ chức, nguồn lực/năng lực và sự hỗ trợ của lãnh đạo; (2) vai trò của quản trị công ty và ủy ban kiểm toán trong việc bảo vệ tính độc lập và nâng cao IAQ; và (3) tác động của IAE/IAQ đến kết quả ở cấp độ doanh nghiệp, nổi bật là chất lượng báo cáo tài chính và tạo giá trị. Tuy nhiên, bằng chứng còn hạn chế do thiết kế chủ yếu cắt ngang/khảo sát tự báo cáo, đo lường IAQ chưa thống nhất và thiếu nghiên cứu đa quốc gia. Từ đó, nghiên cứu đề xuất phát triển khung phân tích tích hợp và khai thác dữ liệu đa nguồn nhằm tăng độ tin cậy và khả năng khái quát hóa.