Xử lý tài sản đảm bảo hình thành trong tương lai trong hoạt động tín dụng

Abstract

Trong quá trình vận hành nền kinh tế hiện đại, tài sản bảo đảm được xem là một đối tượng quan trọng trong các giao dịch đảm bảo, góp phần giảm thiểu rủi ro cho bên cho vay, đặc biệt là các tổ chức tín dụng hoặc tín dụng ngân hàng. Tại Điều 295 của Bộ luật dân sự 2015 quy định tài sản bảo phải thuộc quyền sở hữu của bên đảm bảo và có thể là tài sản hiện có hoặc tài sản sẽ hình thành sau thời điểm xác lập giao dịch đảm bảo. Trên thực tế, tài sản hình thành trong tương lai là một đối tượng thường xuyên được sử dụng trong các giao dịch có đảm bảo, nhưng cùng với sự tăng trưởng tín dụng, rủi ro tín dụng và nợ xấu trong hệ thống ngân hàng cũng có xu hướng gia tăng. Theo số liệu thống kê từ báo cáo tài chính của các ngân hàng và cơ quan quản lý, tổng nợ xấu của 29 ngân hàng niêm yết tại Việt Nam đến tháng 9 năm 2024 đã vượt 259.000 tỷ đồng, tăng gần 28% so với cuối năm 2023; tỷ lệ nợ xấu nội bảng của toàn hệ thống NH đạt khoảng 4,55%1 . Vì vậy tài sản đảm bảo được sử dụng như một cách để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bên cho vay, trong đề tài này gọi chung là tổ chức tín dụng. Tuy nhiên, đối với loại tài sản bảo đảm hình thành trong tương lai, muốn xử lý còn phải phụ thuộc vào thời điểm hình thành tài sản, quyền sở hữu đối với tài sản hoặc trình tự xử lý khi bên vay vi phạm nghĩa vụ, trước khi tiến hành xử lý tài sản bảo đảm để không trái với quy định pháp luật là một bài toán khá nan giải. Chính vì thế, tác giả lựa chọn đề tài “Xử lý tài sản đảm bảo hình thành trong tương lai trong hoạt động tín dụng” để có cơ hội tìm hiểu một cách có hệ thống về các quy định liên quan để, tìm ra được khoảng trống pháp luật về vấn đề này. Bên cạnh đó đưa ra một số kiến nghị góp phần nâng cao hiệu quả xử lý tài sản đảm bảo hình thành trong tương lai trong hoạt động tín dụng tại Việt Nam.