Pháp luật về hòa giải ở cơ sở - Thực trạng và giải pháp tại xã Tân Long Hội, tỉnh Vĩnh Long

Abstract

Hòa giải ở cơ sở là thiết chế giải quyết tranh chấp ngoài tố tụng mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Dù Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013 đã tạo ra hành lang pháp lý khá hoàn chỉnh, nhưng thực tiễn triển khai tại các địa phương vẫn bộc lộ nhiều hạn chế. Do đó, đề án tập trung nghiên cứu thực trạng thực hiện pháp luật về hòa giải ở cơ sở tại xã Tân Long Hội, tỉnh Vĩnh Long nhằm giải quyết “khoảng trống nghiên cứu” của các công trình đi trước (vốn chủ yếu tập trung ở quy mô cấp tỉnh, thành phố) bằng một mô hình khảo sát cụ thể cấp xã và nhằm tìm kiếm các giải pháp đồng bộ thúc đẩy hiệu quả thực thi pháp luật hòa giải ở cơ sở tại địa phương. Đề án làm rõ cơ sở lý luận, pháp lý của hòa giải ở cơ sở; phân tích và đánh giá một cách toàn diện, có hệ thống thực trạng thực hiện pháp luật về hòa giải ở cơ sở tại xã Tân Long Hội, tỉnh Vĩnh Long giai đoạn 2020 - 2025, hướng đến mục tiêu đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện quy định pháp luật và nâng cao hiệu quả công tác hòa giải thực tế tại địa bàn nghiên cứu. Để đạt được mục tiêu đó, đề án sử dụng phương pháp tiếp cận pháp lý, các phương pháp tiếp cận xã hội học pháp luật và tiếp cận thực tiễn cùng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như: phân tích - tổng hợp; so sánh luật học; điều tra xã hội học (khảo sát bằng phiếu ý kiến); và phương pháp thống kê nhằm nâng cao độ tin cậy của các nhận định. Kết quả nghiên cứu đã làm rõ nội dung cốt lõi của pháp luật về hòa giải ở cơ sở và chỉ ra thực trạng tại xã Tân Long Hội giai đoạn 2020 - 2025 với những điểm sáng tích cực và một số hạn chế còn tồn tại. Qua đó, mang lại ý nghĩa thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng: các cơ quan quản lý nhà nước và chính quyền xã Tân Long Hội, đội ngũ hòa giải viên và người dân địa phương. Ngoài ra, đề án còn có giá trị tham khảo khoa học hữu ích cho các nghiên cứu tương lai về giải quyết tranh chấp ngoài tố tụng tại Việt Nam.