Khả năng tiếp cận hạ tầng giao thông và tăng trưởng kinh tế ở các địa phương tại Việt Nam

Abstract

Nghiên cứu này xem xét ảnh hưởng của khả năng tiếp cận giao thông đường bộ đến tăng trưởng kinh tế trên 63 tỉnh/thành của Việt Nam trong giai đoạn 2010– 2024. Khác các thước đo truyền thống về hiện trạng cơ sở hạ tầng, nghiên cứu tập trung vào các chỉ số dựa trên khả năng tiếp cận nhằm phản ánh chính xác tính kết nối mạng lưới đối với luồng hàng hóa và hành khách. Sử dụng mô hình dữ liệu bảng với hiệu ứng cố định, kết quả cho thấy khả năng tiếp cận giao thông đường bộ góp phần tăng trưởng GRDP bình quân đầu người. Phân tích phân rã cho thấy khối lượng vận tải và phạm vi luân chuyển không gian đều là những động lực then chốt, nhấn mạnh vai trò của sự tích hợp mạng lưới. Tuy nhiên, các tác động này rất không đồng nhất, đóng góp rõ rệt vào tăng trưởng ở các tỉnh ven biển, cảng biển, và nhóm thu nhập cao, trong khi tác động tiêu cực ở nhóm thu nhập thấp và kết nối kém, phản ánh năng lực hấp thụ hạn chế và rủi ro đầu tư quá mức. Các phát hiện bổ sung cho thấy vận tải đường thủy cũng đóng vai trò quan trọng, đặc biệt trong bối cảnh phát triển kinh tế carbon thấp và môi trường biến đổi khí hậu.